Recente en lopende onderzoeken

Improved anti-GD2 for the treatment of high-risk neuroblastoma

Jeanette Leusen, University Medical Centre Utrecht, en Friederike Meyer-Wentrup, Prinses Máxima Center for Pediatric Oncology

Een neuroblastoom is een tumor die uit kwaadaardige cellen van het zenuwstelsel bestaat. De overleving van kinderen met een neuroblastoom is zeer slecht. Neuroblastoom tumoren worden in drie risicogroepen ingedeeld (laag, intermediair en hoog), op basis van leeftijd, uitbreiding van de ziekte en genetische veranderingen in de tumorcellen.

Op dit moment worden kinderen met een hoog-risico neuroblastoom met een intensieve therapie behandeld. Deze behandeling bestaat uit chemotherapie en chirurgie (operatief verwijderen van de tumor op de bijnier), en vaak ook bestraling. Recent is er een nieuw medicijn goedgekeurd, namelijk dinutuximab, een antistof die specifiek neuroblastoomcellen herkent en daarmee het immunsysteem aanzet tot vernietiging van de tumor. Dit medicijn wordt vanaf augustus 2016 ook in het Prinses Máxima Centrum toegediend, als een van de weinige Europese centra die deze behandeling kunnen geven.

Echter, het is al bekend dat dit nieuwe medicijn ernstige bijwerkingen heeft. De patiënten krijgen zenuwpijnen vanwege ongewenste immuunactivatie op zenuwcellen. Onderzoekers van het UMC Utrecht en kinderoncologen van het Princes Máxima Centrum werken nu samen aan een verbeterde versie van dit medicijn en testen in een pilot studie.

Kosten: € 648.244
Gestart: 2017
Looptijd: 4 jaar

 

BCL-2 remmers

Dr. M.E.M. Dolman en Dr. J.J. Molenaar, Princes Máxima Centrum, Utrecht

Kinderen met een vergevorderd stadium neuroblastoom kanker hebben helaas nog steeds een lage overlevingskans. Er zijn verschillende aangrijpingspunten op de neuroblastoom tumor ontdekt die mogelijk kunnen leiden tot betere behandeling. Een van die nieuwe aangrijpingspunten is “ BCL-2” , een eiwit dat een belangrijke rol speelt in neuroblastoom, omdat het de neuroblastoom cel beschermd tegen dood gaan. Dit eiwit BCL-2 komt in grote hoeveelheden voor op de neuroblastoom tumor.

Twee middelen die gericht zijn tegen dit BCL-2 eiwit, zijn ABT263 en ABT199, en deze kunnen de tumor groei sterk remmen. Helaas komen de tumoren toch weer terug als de behandeling gestopt wordt. Het is dus noodzaak om therapieen te ontwikkelen, zo geheten combinatie therapieen, die het effect van de BCL-2 remming in stand houden en mogelijk ook versterken en tevens voorkomen dat de neuroblastoom tumor resistent wordt tegen het geneesmiddel. Dit onderzoek richt zich op het voorspellen in een vroeg stadium welke patientjes zullen reageren op dit middel en of tumor resistentie tegen gegaan kan worden.

Kosten: 654.296
Gestart: 2016
Looptijd: 4 jaar

 

Catecholamine profielen

Princes Máxima Centrum, Utrecht  en AMC, Amsterdam

Neuroblastoomcellen scheiden stoffen uit (metabolieten) die in de urine terecht komen. Deze verschillende metabolieten kunnen gebruikt worden om bij patiënten een neuroblastoom vast te stellen. Echter er zijn veel van dit soort metabolieten en het is nu niet duidelijk welke metaboliet of metabolieten het best kan/kunnen voorspellen of de patiënt inderdaad een neuroblastoom heeft en wat de overlevingskansen zijn.

In dit project willen wij antwoord geven op de vraag welke catecholamine metabolieten, die door neuroblastoma worden gemaakt en uitgescheiden, gebruikt kunnen worden om te voorspellen of een bepaalde therapie gaat werken. Daarmee denken wij patiënten met een hoog risico op het terugkeren van de tumor te kunnen identificeren waardoor patiënten al bij diagnose intensiever behandeld en extra goed in de gaten gehouden kunnen worden.

Kosten: 390.621 euro
Looptijd: 4 jaar
Status: loopt
Gestart: 2016

 

MES-cellen onderzoek

AMC, Amsterdam

Dit onderzoek richt zich op de vraag waarom neuroblastomen die na therapie verdwijnen, na verloop van tijd toch weer terugkomen, en waarom ze dan resistent zijn tegen therapie. Kort geleden is ontdekt dat elke neuroblastoom tumor uit twee soorten tumorcellen bestaat: de grote meerderheid van de cellen zijn de bekende neuroblastoma cellen, maar een kleine minderheid van de cellen heeft totaal andere eigenschappen. De nieuwe cellen (MES-cellen) zijn resistent tegen chemotherapie. Tumoren die terugkomen bestaan vooral uit MES-cellen.

Omdat MES-cellen niet met de huidige chemotherapie te doden zijn, zoeken we in dit project naar nieuwe geneesmiddelen om ze wel efficiënt te doden. We hebben er nu een paar gevonden, en daarmee moeten we testen of het doden van de MES-cellen inderdaad de terugkeer van tumoren voorkomt. Ook zullen we meer geneesmiddelen zoeken die MES-cellen doden. De beste geneesmiddelen die uit dit project voortkomen kunnen dan getest worden in patiënten.

Kosten: 1,68 miljoen euro
Looptijd: 4 jaar
Status: loopt
Gestart: 1 januari 2016


Neuritogenese-onderzoek

AMC, Amsterdam

Tot voor kort was het onbekend welke genen gemuteerd zijn in neuroblastoma en de oorzaak zijn van deze tumor. Daarom heeft Villa Joep in 2011 een groot sequencing-onderzoek gesteund om alle genen in neuroblastoma tumoren te onderzoeken op mutaties (zie hieronder). In 100 tumoren worden 20.000 genen onderzocht op mutaties. In 2012 kwam daaruit de ontdekking dat de agressiefste neuroblastomen mutaties hebben in een bepaald soort genen. Deze genen zorgen er normaal voor dat neuroblastoma cellen stoppen met delen en lange zenuwuitlopers vormen. Die genen zijn kapot, de cel maakt geen uitlopers meer, blijft doordelen en vormt een levensgevaarlijke tumor.

Deze ontdekking kan gebruikt worden om een therapie voor neuroblastoom te ontwikkelen. Er zijn geneesmiddelen die cellen juist wel zenuwuitlopers laten maken. Het neuritogenese-onderzoek gaat nu kijken naar de werking van deze geneesmiddelen op neuroblastoma cellen. De eerste resultaten zien er goed uit. Dit is een groot project, dat een direct vervolg is op de resultaten van het vorige Villa Joep-project waarin de mutaties zijn vastgesteld. Dat wordt nu vertaald naar nieuwe therapieën voor neuroblastomen. Het Neuritogenese onderzoek moet aantonen welke combinaties van deze geneesmiddelen bij welke neuroblastoma patiënten ingezet kunnen worden om de tumor te stoppen.

Kosten: 586.000 euro
Looptijd: 4 jaar
Status: loopt
Gestart: januari 2013

Bijzonderheden: vervolg op Sequencing-onderzoek (AMC), mede-gefinancierd door de Vereniging van Exclusieve Sportcentra (Spin for Life) en door fonds Wij en de Maatschappij van Nationale Nederlanden

 

Zebrafish modeling of neuroblastoma

Ghent University Hospital

Recent genetisch onderzoek heeft geleid tot belangrijke nieuwe inzichten in de ontstaansmechanismen van neuroblastoom. De Gentse onderzoeksgroep heeft hierbij ook essentiële bijdragen geleverd, onder andere in nauwe samenwerking met de Amsterdamse onderzoeksgroep geleid door Prof. Rogier Versteeg. Eén van deze ontdekkingen betrof een zeer vaak voorkomend genetisch defect waarbij vele genen gelegen op chromosoom 17 betrokken zijn. Dankzij de recente introductie van zebravis als een diermodel voor neuroblastoom onderzoek, wordt het mogelijk binnen een realistisch tijdsbestek meerdere genen te testen op hun betrokkenheid bij het proces van tumorvorming. Het identificeren van deze nieuwe genen die aan de basis liggen van ontstaan van neuroblastoom zullen leiden tot nieuwe mogelijkheden voor ontwikkeling van moleculair georiënteerde behandelingsstrategieën. Deze zijn efficiënter en minder toxisch dan de huidige therapieën. In dit project zullen verschillende kandidaat causale genen voor neuroblastoom, die recent geïdentificeerd werden door deze groep, onderzocht worden dankzij de ontwikkeling en exploitatie van neuroblastoom zebravis modellen.

Kosten: 445.000 euro
Looptijd: 3 jaar
Gestart: 2014

 

U-Dance, Utrecht - Dendritic Cells against Cancer

UMC, Utrecht

Dit programma richt eerst zich op ontwikkeling van een nieuw vaccin tegen neuroblastoom, gemaakt met navelstrengbloed. Als het vaccin gereed is voor gebruik in het ziekenhuis, zoekt de groep verder naar optimale doseringen en toepassing ervan. Het vaccin schakelt de eventueel laatst overgebleven kankercellen uit nadat een patiëntje een stamceltransplantatie heeft gekregen. Daarnaast maakt het de patiënt zo lang mogelijk immuun tegen neuroblastoomcellen.

Kosten: 222.000 euro
Looptijd: 4 jaar
Gestart: 2012

Bijzonderheden: De volgende organisaties steunen mede de ontwikkeling van het neuroblastoomvaccin

• Het Zeldzame Ziekten Fonds (de ZZF-rally)
• Topsport Noord Nederland (de 4 Mijl van Groningen)
• Een vermogensfonds (anoniem)
• De stichting Maud voor Leven
• Het fonds Wij en de Maatschappij van Nationale Nederlanden

Kika, de stichting Ammodo, de Harmannus-Ehrhardt-Stichting en ZonMw dragen bij aan andere delen van het onderzoek.


Op de hoogte blijven?

4x per jaar verschijnt de Villa Joep nieuwsbrief boordevol onderzoeksinformatie, achtergronden en nieuws over acties van onze stichting!

Enkele gegevens ontbreken of zijn onjuist

Het formulier kan nog niet worden verzonden omdat het nog niet helemaal (correct) is ingevuld.